Canlı Kuran’ı Kerim

Kur’an-ı Kerîm’de ismi geçen peygamberlerden biri. Hz. Musa (a.s)’dan sonra gelen nesebi Hz. Harun (a.s)’a dayandığı rivayet edilen bir Ä°srailoÄŸulları Peygamberi.

Hz. Musa’dan sonra Ä°srailoÄŸullarının çeÅŸitli boyları. Åžam civarına yerleÅŸmiÅŸtir. Åžam bölgesindeki “Bek” ÅŸehrine yerleÅŸen ve zamanla Allah’a isyan ederek haddi aÅŸan bir Benu Ä°srail kabilesine Hz. Ä°lyas (a.s)’ın gönderildiÄŸi rivayet edilmektedir. Ä°lyas (a.s) Kur’an-ı Kerîm’de iki deÄŸiÅŸik sûrede anılmıştır. Bir yerde diÄŸer Peygamberler ile birlikte ismi geçmiÅŸtir: “(Ä°brahim’e) Zekeriya, Yahya, Ä°sa ve Ä°lyas’ı da bağışladık. Hepsi salihlerdendi” (el-Enbiya, 21/85). DiÄŸer sûrede ise Ä°lyas (a.s)’ın kıssası özetle anlatılmıştır. Musa ve Harun (a.s)’dan bahsedilmiÅŸ, onların Allah’ın salih kulları olduÄŸu anlatıldıktan sonra Ä°lyas (a.s)’ın kıssasına geçilmiÅŸtir: “Muhakkak Ä°lyas da peygamberlerdendi” (es-Sâffat, 37/123). Bu ayet-i kerime Ä°lyas (a.s)’ın etrafında Yahudiler ve Hristiyanlar tarafından oluÅŸturulmuÅŸ olan efsanevî kimliÄŸi aralamakta, onun Allah’ın diÄŸer Peygamberleri gibi bir peygamber olduÄŸunu anlatmaktadır. Buhârî, Kitâbu’l-Enbiyâ bölümünde Ä°lyas (a.s) için bir bab açmış ve onun kıssasını anlatan es-Sâffât suresindeki ayetleri bu babda zikretmiÅŸtir. ibn Mes’ûd ve ibn Abbas’ın rivayetine göre Hz. ilyas ile idris (a.s) aynı ÅŸahıstır (Buhârî, Enbiyâ, 4). idris (a.s) da Nuh (a.s)’ın babasının dedesidir (Buhâri, Enbiyâ, 5).

Ä°lyas (a.s) Peygamber olarak gönderildiÄŸi insanları dine davet etmiÅŸtir: “(Hz. Ä°lyas) milletine: “Allah’a karşı gelmekten sakınmaz mısınız? Yaratanların en iyisi olan, sizin de Rabbınız önceki babalarınızın da Rabbi bulunan Allah’ı bırakıp da Ba’l putuna mı taparsınız?” demiÅŸti (es-Sâffât, 37/124-126).

Ayet-i Kerime’de geçen “Ba’l” o kavmin tapındığı putun ismidir. OturduÄŸu ÅŸehirlerinin ismi “Bek” olan bu halkın, tapındıkları puttan dolayı ÅŸehirlerinin isminin “Ba’lebek” olduÄŸu rivayet edilmektedir.

Rivayete göre Hz. Ä°lyas Ä°srailoÄŸullarına Hızkil (a.s)’dan sonra gönderilmiÅŸtir. Ä°nsanları Allah’a imana çağıran Hz. Ä°lyas, kavminin Ba’l putuna tapmamasını emretmiÅŸtir. O bölgenin kralı önce iman etmesine raÄŸmen daha sonra irtidat ederek Hz. Ä°lyas (a.s)’ı öldürmeye kalkmıştır. Hz. Ä°lyas yedi sene kadar daÄŸlarda bayırlarda dolaÅŸmış, insanları Tevrat’ın emirlerine davet etmiÅŸ, iman etmemeleri üzerine, o beldeye üç yıl hiç yaÄŸmur düşmemiÅŸtir. Daha sonra Hz. Ä°lyas’ın duasıyla yaÄŸmur yaÄŸmasına raÄŸmen yine Ä°lyas (a.s)’a iman etmemiÅŸlerdir. Kendisinden sonraki Benûisrail Peygamberlerinden Kur’an’da ismi zikredilen Elyas’a (a.s)’ı Hz. Ä°lyas yetiÅŸtirmiÅŸtir. Rivayete göre kavminin imansızlığına kızan Ä°lyas (a.s), Allahu Teâlâ’dan kendisini gökyüzüne kaldırması için dua etmiÅŸ, bunun üzerine belirlenen bir yerde yanında Elyas’a (a.s) da varken gökten gelen ateÅŸ gibi bir ata binip havalanmış, nübüvvet simgesi olarak da aÅŸağıda kalan Elyas’a hırkasını atmış ve semâya refedilmiÅŸtir.

Ancak ÅŸurası unutulmamalıdır ki bu rivayetler Ä°srailoÄŸullarının Tevrat kökenli rivayetleridir. Ä°ÅŸin doÄŸrusunu en iyi Allah bilir (Ä°bn Kesîr, Tefsiru’l Kur’ani’l Azîm, VII, 31). Hz. Ä°lyas (a.s)’ın, Hızır (a.s) ile yılda bir kez buluÅŸtuÄŸuna inanılır, halk arasında bu buluÅŸma Hızır Ä°lyas (Hıdrellez*) ÅŸeklinde simgelenmiÅŸtir.

Şâmil İA