Altı ay sonra alacağım bir milyon TL.yi şu anda dövize, meselâ dolara çevirebilir miyiz?

Bu sorunun cevabını anlayabilmemiz için ÅŸu bilgileri tazelememiz gerekir:1. Paranın para ile veresiye satışı caiz deÄŸildir. 2. Sırf Allah için bir yardım olsun, bir iÅŸ görülsün diye baÅŸkasına verilen para (ve misli olan diÄŸer eÅŸya) karz’dır ve karzda, Hanefilere göre, baÄŸlayıcı bir zaman tayini caiz deÄŸildir. Zaten karzı faizden ayıran özellik de budur. Yoksa ben bin lira borç versem ve buna, altı ay sonra diye bir ödeme süresi belirlesek bu, verdiÄŸim para ile alacağım paranın veresiye satışı olmuÅŸ olur ki, bu faizdir. Ancak baÄŸlayıcı olmamak üzere bir süre belirlemede de mahzur yoktur. 3. Veresiye satışlarda zimmete geçen borca ise deyn denir ve bundaki süre baÄŸlayıcıdır. Türkçede karz’a da, deyn’e de borç tabir edilir. Oysa aralarında zikrettiÄŸimiz gibi bir fark vardır. 4. Bir borcun, verecekliden baÅŸkasına satılması, ya da bu borç karşılığında verecekliden baÅŸkasından bir mal (ya da hizmet) satın alınması caiz deÄŸildir(bk. Bilmen, VI/96). 5. Alacaklının, bir kısım alacağını, bağışlamayı kabul etmesi farklı meblaÄŸların satışı deÄŸil, hakkının bir kısmından vazgeçmesi demek olduÄŸundan bu caizdir, faiz deÄŸildir. Buna göre meselâ, bin lira (karz) alacağı olan, su anda altı yüz lira ver kalanını istemiyorum diyebilir. Günü gelmiÅŸ bin lira (deyn) alacağı olan da aynı ÅŸeyi yapabilir, ayrıca misli ile ileri ve belli bir tarihe erteleyebilir. Çünkü bu satış deÄŸil, hakkından vazgeçmelidir. 6. Günü gelmiÅŸ bin lira (deyn) alacağını daha sonra ödemek üzere, meselâ marka çeviremez. Çünkü bu farklı paraların veresiye satışıdır ve faiz olur. (Buna göre, Allah’u a’lem, bin liralık karz alacağını, hemen kabzetmese bile, baÅŸka bir paraya çevirebilmelidir. Çünkü karzda süre olmadığından bu, farklı paraların veresiye satışı olmuÅŸ olmaz.) Ileri bir zamandaki bin lira (deyn) alacağını, ÅŸu anda meselâ altı yüz liraya ya da o miktar mark’a deÄŸiÅŸtiremez. Çünkü bu paranın para ile mübadelesindeki zaman farkı, ya da farklı paraların veresiye satışı olur ki, ikisi de faizdir. BeÅŸinci madde ile bunu birbirine karıştırmamak gerekir. Orada sözkonusu olan alacak karz’dır. Burada ise deyn’den sözedilmektedir.

Bütün bunlara göre altı ay sonra alacağınız bir milyon TL. karzın dışındaki bir borç ise onu su anda dövize çevirip,borcu döviz olarak sürdüremezsiniz. Çünkü bu farklı paraların veresiye satışı demektir ki, bu faizdir. Ancak günü geldiÄŸinde onu, üzerinde anlaÅŸacağınız herhangi bir dövizle tahsil edebilirsiniz. Ama iÅŸin başında, alırken meselâ mark olarak alırım diyemezsiniz. Yok eÄŸer bu alacağınız deyn deÄŸil de karz ise ve baÄŸlayıcı olmasa dahi, bir süre söylenmemiÅŸse, onu (Allah’u a’lem) ÅŸu anda herhangi bir dövize çevirmeniz ve vereceklinin artık o döviz üzerinden borçlu olması, caiz olmalıdır (Konu için zikredilen kaynaktan baÅŸka ayrıca bk. Mavsilî, E1-Ihtiyâr, NI/8-9 (Ist.)).